Steenbakkerij Claesfiche SB00035  


Steenbakkerij Claes


Type
Steenbakkerij


Ligging
Toponiem: Stayen
Adres: Tramstraat, 3800 Sint-Truiden
Kadasterperceel: -
Co÷rdinaten: 50,8120; 5,1692


Periode
<1900 - 1937


Eigenaar
Frans Claes


Toestand
Gesloopt/verdwenen


Beschrijving/informatie/geschiedenis

Deze steenbakkerij was gelegen in de buurt van Stayen, langs de huidige Tramstraat en Halmaalweg in Sint-Truiden. De klei (in feite kalkarme leem) voor de steenbakkerij werd vooral ter plaatse gewonnen, de gronden aan weerzijden van de Halmaalweg werden meer dan drie meter afgegraven. In de woonwijk die later op deze plaats werd aangelegd kregen de straten namen als Leem-, Klei- en Steenovenstraat.

Deze steenbakkerij was eigendom van aannemer Frans Claes. Het was een ambitieus en succesvol ondernemer die niet alleen eigenaar was van deze steenbakkerij, maar ook van een kalkbranderij en een zandgroeve in Berg-op-Zoom (langs de Tiensesteenweg) en belangen had in een steengroeve (zgn. kleizandsteen, Landeniaans psammiet of Lincentsteen) in Lincent (tussen Landen en Hannuit). Als aannemer had hij dus alle mogelijke grondstoffen ter beschikking.

Frans Claes begon in feite als landbouwer en houthandelaar en was erg actief in Sint-Tuiden. Het bouwbedrijf 'Claes-Lekens en Zoon' bouwde onder meer de stationswijk en de tuinwijk Nieuw Sint-Truiden. Die zoon was RenÚ Claes die vanaf 1896 meewerkte in het bedrijf. Het bedrijf werkte opvallens veel voor het stadsbestuur van Sint-Truiden en andere overheden en bouwde o.m. de vakschool en de eerste gebouwen van de kazerne in Sint-Truiden. De ambitieuse onderneming was in het begin van de 20ste eeuw zelfs betrokken bij de bouw van de eerste mijngebouwen in Limburg (Zolder en Eisden).

De steenbakkerij van Frans Claes ('briquetterie') staat aangeduid op de militaire kaart van 1939. Niet op de kaarten van 1873 en 1904. Volgens informatie van de familie was de steenbakkerij al veel eerder actief, namelijk eind 19de eeuw. Dat wordt ook nog eens bevestigd door het volgende: de stationswijk wordt door Frans Claes gebouwd vanaf 1907, de tuinwijk vanaf 1921. Voor de bouw van de tuinwijk bakt men met de vrijgekomen leem bakstenen ter plaatse, allicht in traditionele veldovens.

Op basis van de weergave op de kaart van 1939 is het niet duidelijk hoe de steenfabriek er uit zag en of ze over een ringoven beschikte. Volgens de informatie van de familie stopte de steenbakkerij in 1937.

Volgens een krantenbericht uit 1914 besliste het stadsbestuur van Sint-Truiden om vanaf 1915 alleen nog permanente steenbakkerijen toe te laten waar in gesloten ovens werd gebakken en die over een 25 m hoge schoorsteen beschikten. Veldovens (of ovens die niet aan die voorwaaden voldeden) mochten voortaan nog enkel tussen 15 augustus en 31 december gestookt worden. Kleine (maximaal 500 000 stenen), eenmalige veldovens mochten ook tussen 30 juni en 15 augustus gestookt worden. Vermoedelijk beschikte de permanente steenbakkerij van de familie Claes dus over een gesloten oven met een schouw van minstens 25 meter. Ook andere steenovens in de stad voldeden allicht reeds aan deze voorwaarden.


Meer foto's




Bronnen
- De tuinwijk van Nieuw Sint-Truiden, Tiene Smeers, eindwerk Architectuur, Provinciale Hogeschool Limburg
- Brochure 'Sint-Truiden ingekaderd 1830-1914', p. 114-115
- Persoonlijke informatie van Luk Lammens pr., Willem Driesen en Puck Claes. Waarvoor dank!